Het verschil tussen liegen en verwarring: hoe geloofwaardigheidsonderzoeken nuance kunnen aanbrengen

In onderzoeken met kinderen – zowel in deskundigen als in geloofwaardigheids-onderzoeken – worden uitspraken en gedrag vaak beoordeeld op hun betrouwbaarheid. Maar kinderen die inconsistent, aarzelend of warrig spreken, zijn niet per definitie onbetrouwbaar. Integendeel:
juist in zulke gevallen is nuance cruciaal.

In deze nieuwsbrief staan we stil bij hoe wij bij Connectus omgaan met de dunne lijn tussen
verwarring, fantasie, beïnvloeding en bewuste misleiding – en waarom afwijkend gedrag lang
niet altijd op liegen wijst.

1. Kinderen liegen anders dan volwassenen

Wat voor een volwassene doelbewuste misleiding is, kan voor een kind een poging zijn om
controle te houden, goedkeuring te krijgen of angst te vermijden. Jonge kinderen begrijpen
bovendien vaak nog niet wat ‘liegen’ werkelijk inhoudt – cognitief en moreel.

✅ Wat wij doen: We beoordelen verklaringen niet louter op interne consistentie, maar ook op
leeftijd, ontwikkelingsniveau en emotionele toestand van het kind.

⚠️ Valkuil: Aannemen dat afwijkingen of tegenstrijdigheden per definitie betekenen dat een
kind ‘niet eerlijk’ is.

2. Verwarring komt vaak voort uit context, niet uit intentie

Kinderen kunnen zich dingen verkeerd herinneren, door elkaar halen of zich aanpassen aan
wat ze denken dat de volwassene verwacht. Herhaling van vragen, suggestieve bevraging of
druk vanuit de omgeving kunnen leiden tot verwarring zonder dat daar opzet achter zit.

✅ Wat wij doen: In zowel geloofwaardigheids- als deskundigen onderzoeken houden we
rekening met eerdere gesprekken, omgevingsinvloeden en taalbegrip. We vermijden
interpretaties die voorbijgaan aan deze contextuele factoren.

⚠️ Valkuil: Een verwarrend of veranderend verhaal automatisch zien als onbetrouwbaar of
als een poging tot manipulatie.

3. Gedrag is vaak reactief, niet strategisch

Kinderen die ontwijkend kijken, lachen op ongepaste momenten of niet willen praten, kunnen
daardoor onbetrouwbaar lijken. In werkelijkheid zijn dit vaak stressreacties of uitingen van
loyaliteitsconflicten, trauma of spanning.

✅ Wat wij doen: We interpreteren gedrag nooit los van de context. Reacties worden bekeken
in samenhang met het geheel van observaties, verklaringen en achtergrondinformatie.

⚠️ Valkuil: Non-verbaal gedrag of emotionaliteit lezen als ‘bewijs’ voor onwaarachtigheid.

4. Nuancering is een kracht, geen zwakte

Een verslag dat genuanceerd is, waarbij onzekerheden benoemd worden en mogelijke
verklaringen naast elkaar staan, is geen teken van twijfel maar van zorgvuldigheid. Zeker in
complexe dossiers is het belangrijk dat de rechter zicht krijgt op álle denkpistes, inclusief
beperkingen van het onderzoek.

✅ Wat wij doen: We benoemen expliciet de grenzen van wat uit onderzoek kan worden
geconcludeerd – en wat niet. We bieden scenario’s, afwegingen en context, geen zwart-wit-
oordelen.

⚠️ Valkuil: Verwachten dat een deskundig verslag absolute zekerheid biedt over waarheid of
leugen.

Tot slot: de dialoog tussen recht en expertise

De grens tussen verwarring, beïnvloeding en bewuste misleiding is vaak flinterdun – zeker bij
jonge of kwetsbare kinderen. Bij Connectus zetten we in op een genuanceerde benadering die
recht doet aan de complexiteit van kindverklaringen en gedrag. Of het nu gaat om een
deskundig onderzoek of een geloofwaardigheidsonderzoek: eerlijkheid vraagt ook van ons als
onderzoekers terughoudendheid, contextbewustzijn en taalgevoe